America မွာ ေက်ာင္း၊ သင္တန္း တက္မယ္ဆိုရင္ ...

[ပီေက]

အေမရိကားမွာ ေက်ာင္းသြားတက္ႏုိင္တယ္ ဆိုတဲ့ လူဟာ အေတာ္ေလး ရွားပါတယ္။ စေကာ္လာ ရလို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ မိဘေဆြမ်ဳိးသားခ်င္း ရွိလို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေငြေၾကး ျပည့္စံုလို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ အဲလို အေျခအေနမ်ဳိးမွာမွ သြားၾကတာ မ်ားပါတယ္။ နည္းပညာ အပါအ၀င္ အစစအရာရာမွာ သာလြန္ေနတဲ့ အေမရိကားလို ႏိုင္ငံမ်ဳိး အေတာ္မ်ားမ်ား ေက်ာင္းသြားတက္ခ်င္ေပမယ့္ အလွမ္းေ၀းၾကတာ မ်ားပါတယ္။ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း ေပါမ်ားၿပီး အဆင့္ျမင့္ နည္းပညာနဲ႔ နီးစပ္တာ ဒီႏွစ္ခုနဲ႔တင္ အမ်ားစုက အေမရိကားလို ႏုိင္ငံမ်ဳိးကို ပညာဆက္လက္ ဆည္းပူးဖို႔ ေရြးၾကတယ္။ အေမရိကားကို ပညာသင္ဖို႔ သြားမယ္ဆိုရင္ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ ဘာေတြ ရွိမလဲ။ အခုအခ်ိန္မွာ အေမရိကားမွာ ဘယ္လို ဘာသာရပ္ေတြက ေခတ္ထေနသလဲ။ အလုပ္ရ လြယ္သလဲေပါ႔ဗ်ာ။ ဘယ္ဘာသာရပ္ေတြက စေကာ္လာ ရလြယ္သလဲ။ လူေနမႈ ပံုစံအတြက္ေကာ ဘာေတြ သိထားသင့္သလဲ။ ဘာေတြ ျပင္ဆင္ထားသင့္သလဲ။ အေတြ႕အၾကံဳရွိႏွင့္ၿပီးသား အေမရိကားေရာက္ ျမန္မာမ်ားက ေ၀မွ် ေပးေစခ်င္ပါတယ္။

[Winkabar]

အေမရိကမွာ ပညာသင္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ေရြးခ်ယ္စရာလမ္းေတြက အမ်ားႀကီးပါပဲ။ ကုိယ္သန္ရာ သန္ရာကုိ ေရြးလို႕ရတယ္။ ဥပမာ ေဆးလိုင္းဆုိပါေတာ့ အဲဒီ ေဆးလိုင္းကုိမတက္ခင္ pre medicine ကိုတက္ရမယ္။ အဲလို pre med တက္တဲ့အခ်ိန္က်ရင္ pre med ဆုိၿပီး လိုင္းသက္သက္ႀကီး မရွိပဲနဲ႕ လိုင္းေပါင္းစံုေပါ့။ Chemistry ရွိမယ္ Bio ရွိမယ္ Psycho ရွိမယ္။ ေနာက္ၿပီး တျခား music တုိ႕ spanish တို႕လို လိုင္းေတြလည္း ရွိတယ္။ အဲဒီလိုင္းအားလံုးထဲမွာမွ ကိုယ္က ဘာကိုအားသန္လဲ။ အဲဒီအားသန္တာကို အဓိကယူၿပီး pre med ကိုတက္လို႕ရပါတယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ bachelor ဘဲြ႕ရမယ္။ အဲဒါရၿပီးမွ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ေဆးလိုင္းကို master ဆက္တက္ေပါ့။ ဒါကေတာ့ဥပမာပါ။ တျခားလုိင္းေတြလည္းအဲလိုပါပဲ။ သူက ဘာကိုယူရမယ္ဆုိၿပီး အကန္႕အသတ္မရွိဘူး။ ကုိယ္က အားသန္တဲ့ဘာသာရပ္ေတြတြဲယူလို႕ရတယ္။ အဲဒီတစ္ခုကပဲ အေမရိကန္ ပညာေရးရဲ႕ အားသာခ်က္တစ္ခုလိုျဖစ္ေနတယ္။ ရိုးရိုး state school ေတြမွာဆုိရင္လည္း အဲလိုပဲ။ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က ၁၀ တန္းေရာက္ေနၿပီဆုိပါေတာ့။ ဒါေပမဲ့ သူ႕ရဲ႕ သခ်ၤာအဆင့္က ၈ တန္း ၉ တန္း အဆင့္ေလာက္ပဲရွိတယ္ဆုိရင္ သူက ၈ တန္းသမားေတြတက္တဲ့သခ်ၤာအတန္းမွာသြားတက္လို႕ရတယ္။ ၁၀ တန္းမလို႕ ၁၀ တန္းသခၤ်ာအတန္းကုိ တက္ရမယ္ဆိုၿပီးေတာ့ကန္႕သတ္ခ်က္မရွိဘူး။ အဲဒီေက်ာင္းသားက သူ႕ အရည္အခ်င္းနဲ႕လိုက္မွီမယ့္အတန္းေတြကုိ ယူလို႕ရတယ္။ ဒါကေတာ့ ဒီကေက်ာင္းေတြရဲ႕ စနစ္ အႀကမ္းဖ်င္းေပါ့။

ေနာက္တစ္ခုက ဒီမွာ ေက်ာင္းတက္မယ္ဆုိလို႕ရွိရင္(ဒါကေတာ့ ေက်ာင္းတက္တက္ မတက္ ပါ ေနမယ္ဆုိရင္) အဓိကကေတာ့ စကားေျပာရဲရမယ္။ ဘယ္သူမွေတာ့ ေရာက္ေရာက္ခ်င္း စကားကို ကြ်မ္းကြ်မ္းက်င္က်င္မေျပာတတ္ပါဘူး။ လူတုိင္းဟုိစမ္းစမ္း ဒီစမ္းစမ္းနဲ႕ေပါ့။ တစ္ခုရွိတာက စကားေျပာရဲဖုိ႕ပဲ။ ဘယ္သူနဲ႕ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ကုိယ္မွားမွာကုိ မစုိးရိမ္ပဲနဲ႕ ေျပာလိုက္ဖို႕ပဲ အေရးႀကီးတယ္။ အဲဒါဆုိရင္ ေရာက္ၿပီး ၂ ႏွစ္ေလာက္ဆို စကားေျပာတဲ့အပိုင္းမွာ အခက္အခဲမရွိႏုိင္ေတာ့ဘူး။ ဒီကလူေတြက အရမ္းပါးစပ္ရဲတယ္။ လူကို မေတြ႕လိုက္နဲ႕ ေတြ႕လိုက္တာနဲ႕ သိသိ မသိသိ hello hi, how are you ကေျပာဖို႕ အဆင္သင့္။ သူတို႕က အဲလိုမ်ိဳးက အက်င့္ပါေနေတာ့ ေနရာတကာမွာ စကားေျပာဖို႕က အရမ္းလြယ္ကူေနတယ္။ အဲလို လူေတြႀကားထဲမွာ ကုိယ္က မေျပာရဲမဆုိရဲ နဲ႕ ပါးစပ္ပိတ္ထားမယ္ဆုိရင္ေတာ့ စကားတတ္ဖို႕မလြယ္ေတာ့ပါဘူး။ ေက်ာင္းတက္တဲ့အခါ စကားေကာင္းေကာင္းေျပာတတ္ဖို႕ သူမ်ားေျပာတာနားလည္ဖို႕က အေရးႀကီးဆံုးပဲေလ။ တခ်ိဳ႕ဆုိ ဒီေရာက္တာ ၇ ႏွစ္ ၈ ႏွစ္ ရွိၿပီ။ စကားကို ဟုတ္တိပတ္တိ မေျပာတတ္ေသးတဲ့လူေတြရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕က်ျပန္ေတာ့လည္း ၁ ႏွစ္ခြဲ ၂ ႏွစ္နဲ႕ ေတာ္ေတာ္ေလးကုိ အဆင္ေျပေျပေျပာႏုိင္ေနႀကၿပီ။

အလုပ္ကေတာ့ ဒီေရာက္လာတဲ့ျမန္မာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဆူရွီလုပ္ႀကတာမ်ားပါတယ္။ သူကလြယ္တယ္ေလ။ အရင္းအႏွီးမရွိဘူး။ AFC ဆုိၿပီး ဆူရွီကုမၸဏီ တစ္ခုရွိတယ္။ သူ႕ဆီမွာသင္တန္းသြားတက္ၿပီးရင္ ဆုိင္ယူလို႕ရၿပီ။ အဲလိုဆုိင္တစ္ဆုိင္ယူၿပီး လုပ္.. လကုန္မွ ရတဲ့ပိုက္ဆံထဲက အရင္းကို သူတို႕က တျဖည္းျဖည္းခ်င္းျပန္ႏႈတ္သြားတာ။ စဖို႕ လြယ္သလို . တတ္ဖို႕လည္း လြယ္တဲ့အလုပ္ပါ။ သိပ္အခက္ႀကီးမဟုတ္ပါဘူး။ လုပ္ရတာလြယ္ေပမယ့္ သူက ပင္ပန္းတယ္။ တစ္ပတ္ကို ၇ရက္လုပ္ရတဲ့ အလုပ္ဆုိေတာ့။ နားရက္က တစ္ႏွစ္လံုးမွာမွ thanskgiving ေန႕ဆို ေန႕တစ္၀က္နားရတယ္။ ေနာက္ Christmas ဆုိရင္ေတာ့ တစ္ေနကုန္။ ဒါပဲရွိတယ္နားရက္က။ ေနာက္အခုတေလာ ေခတ္စားေနတဲ့အလုပ္တစ္ခုရွိတယ္။ အဲဒါက ဘာလဲဆုိေတာ့ billing .။
ဆရာ၀န္ေတြရဲ႕ စာရင္းကို လုပ္ေပးရတာ။ သူက ေက်ာင္းကုိ ၂ ႏွစ္ အလြန္ဆံုး ၃ ႏွစ္တက္ရတယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ အလုပ္လည္း လြယ္တယ္။ ၀င္ေငြလည္း ေကာင္းတယ္။ စာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ က်က္ရတယ္။ medical term ေတြေလ။

လူေနမႈကေတာ့ ဆူရွီလုပ္မယ္ဆုိရင္ (ကိုယ္ပုိင္ဆုိင္မယူပဲနဲ႕ သူမ်ားဆုိင္မွာ အလုပ္သမားအျဖစ္) ဆိုင္ရွင္က အိမ္ငွားေပးတယ္။ အဲဒီအိမ္မွာ တက္ေနရံုပဲ။ အဲဒီလူဆီမွာ အလုပ္လုပ္ေနသေရြ႕ အဲ့အိမ္မွာေနလို႕ရတယ္။ တျခား state ေတာ့မသိဘူး။ ဒီ state (MI) မွာေတာ့ အဲလိုလုပ္ေပးရတယ္။ ထံုးစံဆုိလား ဥပေဒဆုိလားပဲ။ အလုပ္သမားေတြအတြက္ တစ္ခုသက္သာတာေပါ့။ က်န္တဲ့အလုပ္ေတြကေတာ့ သိပ္မသိေတာ့ဘူး။

အေမရိက ကေတာ့ အဓိက လူေတြအတြက္ အခြင့္အေရးေတြ ေရြးခ်ယ္ပိုင္ခြင့္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတဲ့ေနရာပါ။ ဒီမွာေနတဲ့လူတုိင္း လြတ္လပ္စြာ ကိုယ္ေလွ်ာက္မယ့္လမ္းကို ေရြးခ်ယ္ပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ ဘယ္သူမွ တားမယ့္လူမရွိဘူး။ အရြယ္ေရာက္သြားၿပီေပါ့။ လြတ္လပ္လြန္းလို႕ေတာင္ ခက္ေနတယ္။

ကုိပီေကေရ.. ဒါကေတာ့ သမီးသိသေလာက္အကုန္ပဲ။ စေကာ္လာရွစ္ေတြ ဘာေတြကေတာ့ မလုပ္ဖူးေသးလို႕ မသိဘူး။
က်န္တာေတြကိုေတာ့ က်န္တဲ့လူေတြက ဆက္ၿပီးေတာ့ မွ်ေ၀ေပးႀကေပါ့ေနာ္။